KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 İSTANBUL’DA ZORUNLU EĞİTİMİN MALİYETİ Yıllar içinde tırmanış göstererek eğitimden barınmaya hayatın her alanında kendini hissettirmekte olan gelir adaletsizliğinin en şiddetli yaşandığı illerin başında İstanbul gelmekte. Tüm Türkiye’de artış gösteren yoksul sayısı ve yoksul oranı İstanbul’da da dramatik biçimde yükselmiştir. TÜİK’in her yıl yenilediği Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın bölgesel sonuçlarına75 göre, Türkiye’de yoksulluk sınırı altında kalan kişi sayısı 2019’da toplam nüfusun %17,7’sini oluştururken 2022’de bu oran %21,6’ya yükselmiştir. 2019 yılında 17 milyon olarak ölçülen Türkiye geneli yoksul kişi sayısı 2022 yılında 18 milyonu geçtiği gibi bunun 2 milyon 827 bini İstanbul’da yaşamakta. TÜİK’in Gelir Dağılımı İstatistikleri’ne76 göre ise, İstanbul’da en yüksek gelir elde eden %20’lik kesimin toplam gelirden elde ettiği pay bir önceki yıla göre 4,9 puan artarak 2022’de %51,6’ya, yani en alt gruba ait payın 8 katına çıkarken; en düşük gelir elde eden %20’lik kesimin toplam gelirden elde ettiği pay yalnızca 0,3 puan artarak %6,4’te kaldı. Bu rakamlarla gelir adaletsizliğinde Türkiye ortalamasının da üzerine çıkan İstanbul’da, eğitimin en düşük geliri elde eden yoksul haneler için karşılanması güç, diğer öncelikli ihtiyaçları öteleten büyük bir maliyete dönüştüğünü söylemek hiç de zor değil. Tablo 3: Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Fert Gelirine Göre Bölgesel Yoksul Sayıları ve Yoksulluk Oranları (2022) Yoksulluk Sınırı (TL) Yoksul Sayısı (bin kişi) Yoksul Oranı (%) Türkiye 21.296 18.030 21,6 İstanbul 28.322 2.827 18,1 Kaynak: TÜİK, Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 202277 Ayrıca, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade eden Gini katsayısı,78 bir önceki yıla göre 0,014 puan artış ile 0,415 olarak tahmin edildi. İstanbul Planlama Ajansı (İPA) 2022 Ağustos ayı İstanbul’da Yaşam Maliyeti Araştırmasına79 göre İstanbul’da dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyeti bir önceki aya göre 1.173 TL artarak 23.586 TL oldu. Bir yıl sonra, Ağustos 2023’e gelindiğinde ise önceki yılın aynı ayına göre %73,24 artan dört kişilik bir ailenin yaşam maliyeti 38.828 liraya yükseldi80. Ülke çapındaki ekonomik krizin en güçlü hissedildiği İstanbul’da, kent sa75 76 77 78 79 80 TÜİK, Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2022, 8 Mayıs 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Poverty-and-Living-Conditions-Statistics-2022-49746 TÜİK, Gelir Dağılımı İstatistikleri 2022, 4 Mayıs 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Gelir-Dagilimi-Istatistikleri-2022-49745 TÜİK, Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2022, 8 Mayıs 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2022-49746 TÜİK, Gelir Dağılımı İstatistikleri 2022, 4 Mayıs 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Gelir-Dagilimi-Istatistikleri-2022-49745 İPA, İstanbul’da Yaşam Maliyeti Araştırması, Ağustos 2022. https://ipa.istanbul/wp-content/uploads/2022/09/ IPA_YM202203.pdf İPA, İstanbul’da Yaşam Maliyeti Araştırması, Ağustos 2023. https://ipa.istanbul/istanbulda-yasamanin-maliyetiaylik-38-828-lira-oldu/ 19