GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR 5 İstanbul’da farklı konu başlıklarında aylık değişimleri takip eden en önemli araştırmalardan İstanbul Barometresi’ne göre sağlıklı beslenme konusundaki endişeler artarken, İstanbullular artan endişeyle ters orantıda porsiyonlarını daha da küçültüyor. Buna göre Temmuz 2022’de alt sosyoekonomik seviyeye ait katılımcıların %73,1’i, genel katılımcıların ise %61,8’i yeterli gıdaya ulaşamayacağından endişe ettiğini belirtti. Yine aynı araştırmaya göre alt sosyoekonomik seviyeye ait katılımcıların %80,1’i maddi yetersizlikten dolayı tercih ettiği gıdaya erişemediğini vurguladı. Bu oran genel katılımcılar açısından ise %70,2 olarak kaydedildi. Bu verilere ek olarak, alt sosyoekonomik seviyeden katılımcıların %72,1’i, genel katılımcıların ise %62,2’si yeterli gıdaya ulaşamadığı için porsiyonlarını küçülttüğünü belirtti (İPA, 2022e). Ayrıca, “Ekonomik Krizin Kıskacında: İstanbul’da Geçim ve Dayanışma” raporu kapsamında görüşülen ev kadınlarının %62’si temel gıda ürünleri dışında gıda alışverişi yapmayı kestiğini, %42’si taneyle ve gramla alışveriş yapmaya başladığını, ancak bu şekilde temel gıda ihtiyaçlarını karşılayabildiklerini ifade etti (İPA, 2022a). Rapor gıdaya erişimin artık temel gıda maddeleri seviyelerine düştüğünü, kahvaltının ilk vazgeçilen öğün olduğunu, semt pazarlarında kalmış/artık ürünlere talebin arttığını ve ebeveynlerin çocukları doysun diye kendi öğünlerinden feragat ettiğini gösteriyor. Öte yandan bu kriz hâlinin mevcut etkilerini incelerken, kriz öncesi beslenme göstergelerinin ve Türkiye’nin bu konudaki kırılganlığının da altı çizilmelidir. Kriz Öncesi Beslenme Göstergeleri Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı tarafından hazırlanan Açlık Haritası’na göre Haziran (2022) ayında Türkiye’de 14,8 milyon kişi yetersiz besleniyordu (WFP, 2022).2 Yine Haziran verilerine göre Türkiye’de 100 bin çocukta akut yetersiz beslenme (aşırı zayıflık), yaklaşık 350 bin çocukta ise yetersiz beslenme kaynaklı bodurluk (kronik yetersiz beslenme) görülüyor (Bianet, 2022). Yetersiz beslenmenin bir diğer göstergesi olan yüksek kilo ve obezite oranlarında Türkiye, Avrupa’nın zirvesinde yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) uluslararası en güncel verilerine göre Türkiye, 2016 yılında %66,8 obez ve yüksek kilolu oranına sahipti (WHO, 2022). Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa bölgesinde nüfusu 10 milyonun üzeri olan ve en yüksek kilo-obez oranlarına sahip ilk dört ülkenin oranları karşılaştırıldığında Türkiye için tarihsel eğilimin çok olumsuz bir tablo oluşturduğu görülüyor (Şekil 4). 2 Açlık Haritası haftalık güncellenmekle birlikte Haziran (2022) ayından bu yana Türkiye ile ilgili veriler güncellenmiyor. Ayrıca haritadan Türkiye verileri geriye dönük şekilde kaldırıldı.