GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR 1 GİRİŞ Türkiye, benzeri görülmemiş bir gıda fiyatları krizi yaşıyor. Ülkemizdeki gıda fiyat artışları dünya ortalamasının oldukça üzerinde seyrederken, Türkiye, sırasıyla Zimbabve, Lübnan ve Venezüella’nın ardından dünyanın en yüksek dördüncü gıda enflasyonuna sahip ülke konumunda. Yapılan araştırmalar, gıda fiyatları arttıkça öğünlerin atlandığını, gıdaya erişim imkânlarının hızla kötüleştiğini gösteriyor. Türkiye’de sağlıklı gıdaya erişim ve beslenme konusu, uluslararası karşılaştırmalara göre 2020 yılı öncesinde dahi olumsuz göstergelere sahipken, son yıllarda yaşanan enflasyonla birlikte göstergeler daha çok gerilemiş durumda. Hâl böyleyken sağlıklı gıdaya erişim ve sağlıklı beslenme konusunda en kırılgan kesimin çocuklar, en acil müdahale gerektiren alanın da çocukların beslenmesi olduğunun altını çizmek gerekiyor. Dünya genelinde pek çok ülkede onlarca yıldır uygulanan ve Türkiye’deyse sürekli ertelenen okul yemeği programı (OYP), en ivedi ihtiyaç olarak öne çıkıyor. Bu politika notu, gıda fiyatlarındaki artışın geçmişteki benzerlerinden ne kadar ayrıştığını ve çocuklara okullarda ücretsiz öğün sunmanın neden acil bir gereksinim olduğunu dünya örnekleri ve eğilimleriyle birlikte tartışıyor. Dünyanın En Yüksek Dördüncü Gıda Enflasyonunu Yaşıyoruz Şüphesiz ki gıda fiyatlarında küresel bir kriz yaşanıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) her ay güncellediği gıda fiyatları endeksi, 1961 yılından bu yana 2022 yılında dünya genelinde en yüksek orana ulaştığımızı gösteriyor (FAO, 2022). Mevcut oran, dünya ekonomisine derinden hasar veren 2007-2008 ve 2010-2012 yıllarında yaşanan ekonomik krizlerin çok daha üzerinde seyrediyor. Her ne kadar 2022 yılının son aylarında iyileşme gözlemlense de, Ekim ayı öncesi üst üste altı aydır düşen oranlar hâlâ Mart (2022) ayının altına inebilmiş değil. Ancak küresel gıda fiyatları krizi tek başına, Türkiye’de yaşananları açıklamaktan çok uzak kalıyor. Yaşadığı tarihî enflasyonla dünyanın büyük bir kısmından ayrışan Türkiye, Eylül (2022) ayı itibarıyla uzun yıllar ekonomik kriz, silahlı çatışma gibi farklı kriz unsurlarını yaşamış pek çok ülkeyi geçerek sırasıyla Zimbabve, Lübnan ve Venezüella’nın ardından dünyanın en yüksek dördüncü gıda enflasyonuna sahip. En yüksek ilk 10 ülkenin gıda enflasyon oranlarına baktığımızda, Türkiye’yi sırasıyla İran, Sri Lanka, Arjantin, Moldova, Ruanda ve son olarak da Gana’nın takip ettiği görülüyor (Tablo 1). Dünya geneline bakıldığındaysa Türkiye’nin ne kadar istisnai kaldığı daha iyi anlaşılıyor (Şekil 1).