KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 rının yenilenmesine yeterli gelmeyeceği gibi yeni okul ve derslik inşası için de yetersiz geleceğinden ikili eğitim ve taşımalı eğitim sorunlarını ortadan kaldırmayacak, dezavantajlı öğrencilere yeterli sosyo-ekonomik desteklerin sağlanması ve eğitim sisteminin gerektirdiği kadar öğretmen atamasının yapılmasını mümkün hale getirmeyecek.68 Eğitim alanına ayrılan bütçe, Anayasal bir hak olarak ücretsiz sağlanması gereken eğitim hizmetinin merkezi yönetim bütçesi içinde bir tasarruf alanı olarak belirlendiğini düşündürtmekte. Ailelerin çocuklarını okula göndermek için karşılaması gereken maliyet kalemleri kırtasiye masrafı, üniforma ve okul beslenmesinden ibaret olmayıp bağış adı altında istenen okul kayıt parası, sıvı sabun, ıslak mendil, tuvalet kağıdı gibi temel hijyen ürünleri ile A4 kağıdı ve tahta kalemi gibi sıradan eğitim materyallerinin de veliler tarafından karşılanması beklenmekte. Okul yöneticileri kendilerine ayrılan ödenekler yeterli gelmediğinden her veliden benzer masrafları karşılamasını isteyerek, aslında ekonomik gücü yetersiz ailelerin çocuklarının okuldan uzak kalma riskini artırmaktadır. Eğitim masrafları yalnızca bu harcama kalemleriyle de bitmiyor; okula yürüme mesafesinde olmayan öğrenciler için ulaşım masrafı, bunun yanı sıra ek/kaynak kitap masrafı da hemen her öğrenci için geçerli maliyetler. Milli Eğitim Bakanlığının öğrencilere ücretsiz sağladığı ders kitaplarının niteliksel yetersizliği sebebiyle öğretmenler öğrencilerine ek/kaynak kitap aldırmak zorunda kalmaktadır. Hızla yükseliş gösteren kitap fiyatları da ailelerin önceliklerini değiştirip bütçelerini olabildiğince dikkatli ve kısıtlı kullanmalarına yol açmaktadır. Artan Maliyetlerle Baş Etme Stratejileri Ekonomik kriz ve tüm bu maliyet artışları ekonomik anlamda kırılgan grupları daha olumsuz etkilediği gibi, ailelerin, eğitim masrafları başta olmak üzere, yaşam masraflarını karşılamasında “krizin ve borçluluğun tampon kurumu bankalar” oldu.69 Kriz durumu karşısında her geçen gün daha fazla tüketici kredi kartı limitlerini artırmak ve ihtiyaç kredilerine başvurmak kaydıyla bankalardan borç almak durumunda kaldı. Ekonomik Kriz Kıskacında İstanbul’da Geçim ve Dayanışma raporunda yapılan hane anketlerinde katılımcıların %34’ü, yani en az üç kişiden biri acil bir ihtiyaç durumunda ilk çalacağı kapının bankalar olduğunu, büyük bir kısmı ise kredilere bağımlı ve borçlu yaşamanın kriz sonrasında da kalıcılaşacağını düşündüklerini belirtiyor.70 Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezinin Temmuz 2023 bültenindeki71 verilerse bu öngörüyü haklı çıkarıyor. Nitekim ilgili verilere göre; bireysel kredi kullanan kişi sayısı son bir 68 69 70 71 a.g.e. İPA, Ekonomik Krizin Kıskacında İstanbul’da Geçim ve Dayanışma. Mart 2022. https://ipa.istanbul/yayinlarimiz/genel/ekonomik-krizin-kiskacinda-istanbulda-gecim-ve-dayanisma/ a.g.e. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi, Aylık Bülten, Temmuz 2023. https://www.riskmerkezi.org/tr/banka-ve-sektor-bilgileri/istatistiki-raporlar/temmuz--2023---risk-merkezi-aylik-bulteni/1943 17