KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 lere yönelmek. Birçok kırtasiye ürününde yaşanan %100 ve üzeri orandaki fiyat artışları internette kırtasiye ürünlerinde de ikinci el piyasası oluşmasına yol açtı.85 Özellikle çanta gibi fiyatı yüksek ürünler için bu piyasaya yönelen birçok veli bulunmakta. Yüksek maliyetlerin aileler ve öğrencileri yönlendirdiği bir diğer strateji ise merdiven altı üretilen ucuz eğitim materyallerinin satın alınması. Bu ürünlerin birçoğunun kanserojen içerik barındırması dolayısıyla çocukların sağlığının tehlikeye girmesi kaçınılmaz hale geliyor. Okul Kıyafeti Maliyeti Velileri zora sokan bir diğer maliyet kalemi ise okul üniforması, yani kıyafet masrafları. Her Eylül ayında olduğu gibi yeni eğitim-öğretim dönemi hazırlıklarını telaşla yürütmeye çalışan veliler en büyük gider kalemlerinden biri olan okul kıyafetini önceki seneye göre %60 ile %90 oranında zamla karşıladılar. Önceki yıl 550-600 TL’ye alınabilen üç parça okul forması fiyatının bu sene en ucuz 900 liradan başladığı,86 takıma ikinci bir tişört ve eşofman takımı eklendiğinde fiyatın 1950 liralara kadar çıktığı, yani 2000 liraya yaklaştığı satıcılar tarafından belirtiliyor.87 Bu fiyatlara ayakkabı, mont, çorap ve çanta gibi maliyetlerse dahil değildir. Fiyat artışlarında hammadde ve enflasyon zamlarının yanı sıra nakliye maliyeti, personel ve kira gideri gibi birçok kalemin etkili olduğu belirtilse de Öğrenci Veli Derneği’nin (VELİ-DER) açıklamasına göre; yalnızca kıyafet ve kırtasiye masraflarının öğrenci başına 5-6 bin TL’yi bulmuş olması88 birçok çocuğun öğrenim hakkının zora girdiğine işaret etmekte. Okul Beslenmesi ve Ulaşım Maliyeti Eğitim ihtiyaçları kırtasiye ve kıyafetle bitmiyor; okul beslenmesi ve ulaşım masrafları bel büken diğer öncelikli harcamalar içinde geliyor. VELİ-DER’in açıklamasına göre kantinden beslenme ücretleri geçen senenin iki katına çıktığı gibi bir öğrencinin kantinden beslenmesi için günlük harcaması gereken tutar 90-100 TL civarında değişiyor.89 Türkiye Kantinciler Esnaf Odasının 20232024 eğitim öğretim yılı ilk dönemi için açıkladığı fiyat tarifesine göre;90 100 gramlık karışık tostun fiyatı 40 TL, açma, poğaça ve simitin fiyatı 12 TL, bir şişe suyun fiyatı 5 TL ve 200 ml bir meyve suyunun fiyatı 15 TL olarak belirlendi. Bu fiyatlara göre her gün düzenli olarak yalnızca bir tost ve bir kutu meyve suyu tüketen bir öğrencinin aylık beslenme gideri91 1100 TL’yi bulmakta. Yüksek ma85 86 87 88 89 90 91 T24, Kırtasiye Ürünleri de 2. Ele Düştü, 16 Ağustos 2023. https://t24.com.tr/haber/kirtasiye-urunleri-de-2-ele-dustu,1125295 Doğru Haber, Eğitim Masrafları Velilerin Belini Büküyor, 13 Eylül 2023. https://dogruhaber.com.tr/haber/963219-egitim-masraflari-velilerin-belini-bukuyor/ NTV, Okul Kıyafetleri Yüzde 60 Zamlandı, 28 Ağustos 2023. https://www.ntv.com.tr/ntvpara/okul-kiyafetleri-yuzde-60-zamlandi,V1HXIoETfU-Dq-ojPn9r1A Medyascope, Okullar açıldı: Bir öğrencinin günlük maliyeti 100 TL, 11 Eylül 2023. https://medyascope.tv/2023/09/11 okullar-acildi-bir-ogrencinin-gunluk-maliyeti-100-tl/ a.g.e. Cumhuriyet, Kantin Fiyatları İsyan Ettirdi: Tek Öğünün Maliyeti Dört Haneye Çıktı, 12 Eylül 2023. https://www. cumhuriyet.com.tr/ekonomi/kantin-fiyatlari-isyan-ettirdi-tek-ogunun-maliyeti-dort-haneye-cikti-2118577 Bir ay içerisinde ortalama 20 gün okula gidildiği varsayılarak hesaplanmıştır. 21