GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR 8 Dünya örneklerine bakıldığında Avrupa’da İsveç, Finlandiya, İskoçya ve Galler’de bütün çocuklara; İngiltere, Slovenya, Portekiz, Fransa ve İtalya’da ise ailelerin gelir durumuna göre okullarda ücretsiz yemek sunuluyor. Bütün programlar merkezi hükümet tarafından koordine edilirken yerel yönetimlerin yürütücülüğünde uygulanıyor. Bu programların çok büyük bir kısmında yemeklerin sadece ücretsiz sunulmasına değil meyve-sebze ve protein ağırlıklı gıdaların payının artırılmasına, atıkların asgariye indirilmesine, yerel üretimin teşvik edilmesine öncelik veriliyor. Londra örneğinde, merkezi hükümetin duyurduğu Okul Gıdası Planı baz alınarak yerel yönetimin “Amiral Gemisi Gıda İlçeleri” projesini başlattığı ve merkezi hükümetin de ekonomik desteği ile dezavantajlı bölgelerde okul gıdalarının iyileştirilmesi programının uygulandığı görülüyor.3 Bu konuda en sık referans verilen uygulamaların başında ise Brezilya geliyor. 1950’lerde başlatılan ve zaman içerisinde genişletilen okul gıdası uygulaması kapsamında 2009’dan bu yana okul gıdalarının en az %30’unun yerel ve küçük aile işletmelerinden karşılanması kanunen zorunlu kılındı. Böylece yetersiz beslenmenin çok önemli bir sorun olduğu ülkede çocuklara yönelik çözüm üretilirken bir yandan da yerel üreticiler destekleniyor (Bruckmayer vd., 2021). Dahası, özellikle 1990’ların başından beri gıda g��vencesini merkezine alan Belo Horizonte kentinin yerel yönetimi, konunun sadece açlık olarak değil bir insan hakkı olarak ülke gündemine taşınmasında önemli bir rol oynuyor (Hawkes & Halliday, 2017). Bu konuda farklı modeller olmakla birlikte Avrupa Komisyonu için hazırlanan raporda okul yemekleri için önerilen model net bir başlangıç çerçevesi oluşturuyor. Rapor ile ilk aşamada şu uygulamalar öneriliyor: • • • • • • 3 Sınıf müfredatında beslenme eğitimi, “Okul bahçesi” programlarına katılım, Çocukların beslenme ortamını gözden geçirmek için ebeveyn ve topluluk desteği, Sağlığa duyarlı okul gıdası tedariki (gıda standartlarının uygulanması, sağlıklı ve taze gıdalara artan erişilebilirlik, çevre dostu tedarik uygulamaları, şeker, yağ ve sodyum oranı yüksek gıdalara kısıtlama), Okul temelli gıda pazarlamasına sınırlama ve Beslenme açısından dengeli gıda sağlanmasını desteklemek için restoran ve kafeterya ekipmanlarının iyileştirilmesi (Caldeira vd., 2017). İngiltere’de okul gıdası uygulamasının gelir gözetmeksizin bütün çocuklara uygulanmasına yönelik Ekim ayı içerisinde sivil toplum kuruluşları, akademi ve medyayı buluşturan kapsamlı bir kampanya başlatıldı. “Geleceği Besle” başlıklı kampanyaya dair ayrıntılı bilgi için bkz: https://www.independent.co.uk/news/uk/ home-news/liz-truss-free-school-meals-feed-the-future-b2199498.html