GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR 4 Şekil 3: İTO verilerine göre 1979-2022 arası enflasyon oranları (TCMB, 2022). İPA tarafından hazırlanan İstanbul Yaşam Maliyeti araştırması da benzer bir tablo sunuyor. Geçtiğimiz Aralık (2021) ayından Ağustos (2022) ayına kadar İstanbul Yaşam Maliyeti yıllık artış oranı %55’ten %102’ye çıktı (İPA, 2022c). Kaçınılmaz olarak enflasyon, ülkenin gerçek gündeminin başında yer alıyor. Yine İPA araştırmalarına göre, Türkiye’nin en önemli gündem maddesi olarak “ekonomik sorunlar”ı gösterenlerin oranı Ocak 2021’de %31’ken Ağustos 2022’de %70’e ulaştı (İPA, 2022d). Hanehalkı giderlerinin gelirlerden çok daha hızlı şekilde arttığı bu dönemde, enflasyon gıda harcamalarındaki kesintilerle ete kemiğe bürünüyor. Fiyatların Gündelik Hayata Yansımaları Hanelerin gıda harcamalarına ve harcamaların yıllara göre il bazında değişimine dair en temel araştırmalardan TÜİK “Hanehalkı Bütçe Anketleri”, her yıl yapılması gerekirken 2019’dan bu yana sonuçlar kamuoyuyla paylaşılmıyor (TÜİK, 2020). Dolayısıyla, ekonomik krizin ve harcamaların dönüşümünü il bazında değerlendirmek mümkün değil. Ancak TÜİK’in yakın zamanda açıkladığı bir başka araştırmada gıda harcamalarındaki artışa dair ipuçları bulunuyor. Buna göre, TÜİK “Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları”nda en yüksek paya sahip gıda harcamaları sadece 2019-2021 arasında %70 arttı (TÜİK, 2022c). 2021 sonrası son bir yıldaki gıda enflasyonu hanelerin gıdaya erişiminde büyük bir afet etkisi yaratmış durumda.