KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 Yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı karşısında ailelerin eğitime ayırdığı bütçe her geçen yıl çok daha hızlı artsa da aileler çocuklarını, fiziki koşulları, güvenlik şartları ve hijyen koşulları asgari seviyenin daha gerisindeki okul binalarına göndermeye devam etmek zorunda kalıyor. Nitekim, eğitime bütçeden yeteri pay ayrılmayıp okullara yeterli ödenek gönderilmemesi okulların altyapı sorunlarının ve fiziki donanım eksiklerinin giderilmesine engel olmakta; bununla birlikte temizlik ve güvenlik personeli istihdamına da yeterli gelmemektedir. Öğrencilerin fiziki koşulları kötü durumdaki okullara gitmek zorunda kalması yetmezmiş gibi okul idareleri bu koşulları düzeltmek adına velilerin cebine başvurmakta, velilerse her sene altında ezildikleri eğitim maliyetlerini karşılayabilmek için ‘en asli ihtiyaçlarını öteleme’ stratejisine bağımlı hale gelmekteler. Bu noktada, Milli Eğitim Bakanlığı’nın okullara ihtiyaçları oranında ödenek göndermek, anayasal güvence altına alınmış ‘ücretsiz’ eğitimin faturasının aileler ve öğrencilerine kesilmesine mani olmak yönündeki adımları ivedilikle atması gerekmektedir. Başta çocukların zihinsel ve duygusal gelişimi için en kritik dönem olan okul öncesi kademesi olmak üzere, zorunlu eğitimin her kademesinde kamu yatırımlarının yeterince genişletilmesi, eğitim alanının daha fazla ticari işletmelerin piyasa belirleyiciliği ve vicdanına terk edilmemesi gerekmektedir. Eğitimin niteliğinin gelişmesi ve bu nitelikli eğitime erişimin sınıfsal ayrımlarla kısıtlanmaması ancak ve ancak; eğitimin ‘anayasal hak olarak parasız sağlanması gereken bir kamu hizmeti’ olmaktan çıkmadığı, bu sorumluluk ve maliyetin veliler ve özel sektör arasında paylaştırılmayıp kamu tarafından üstlenildiği, bu doğrultuda da eğitimin kamu bütçesindeki payının yeterince genişletildiği politika uygulamalarına geçişle mümkündür. Sınıfsal hareketliliği tesis eden ve en güçlü toplumsal yatırım araçlarından biri olan eğitime herkesin sosyo-ekonomik durumundan bağımsız ve eşit biçimde erişimi; maliyetinin kamulaştırılması ve çok yönlü nitelikli bir eğitim politikasının planlanarak hayata geçirilmesi ile sağlanabilir. Bunun için: • Eğitim sektöründeki özelleştirmelere son verilerek nitelikli eğitime her bireyin erişimi sağlanmalı, eğitim -Anayasal hak olduğu unutulmayarak- bir kamu hizmeti olarak tesis edilmeli, maliyeti aileler ve özel sektör ile bölüşülen bir sistem olmaktan çıkarılmalıdır. • Hem eğitimde niteliğin güçlendirilmesi hem de güvencesiz istihdama son verilmesi adına, sözleşmeli ve ücretli öğretmenlik uygulamaları ortadan kaldırılmalı, güvenceli istihdam yöntem edinilmeli. 27