GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR Yıl Toplam Sayı (bin kişi) Toplam (%) 0-5 (%) 6-13 (%) 14-17 (%) 2016 7 006 31,4 28,8 32,5 32,8 2017 6 893 30,2 27,5 31,3 32,1 2018 7 336 32,1 29,7 32,6 34,6 2019 7 417 32,4 30,9 32,9 33,6 2020 7 378 32,1 29,8 32,7 34,7 7 Tablo 2: 2016-2020 yılları arası istatistiklerle Türkiye’de çocuk yoksulluğu Bu yüksek yoksulluk oranları, kriz anlarında sağlıklı beslenme sorunları ve gıda güvencesizliği olarak daha alarm verici seviyelere ulaşıyor. Örneğin Eğitim-Sen “Türkiye’de çok sayıda öğrenci okula kahvaltı yapmadan gitmekte, yine birçok öğrencinin okulda yemek yemeden günü tamamladığı ve eve döndüğü” tespitini yapıyor (Eğitim-Sen, 2022). Bursa’da öğretmenlere yönelik yapılan bir araştırmaya göre ise öğrencilerin sadece %10’u düzenli süt içerken sadece %12,5’i yumurta yiyor. Öğrencilerin %25’i kahvaltı yapmazken öğrencilerin aldığı gıdaların sadece %6,7’sini meyve sebze gibi besleyici gıdalar oluşturuyor (Eğitim İş Bursa Şubesi, 2022). İstanbul özelinde bir araştırma ise Gaziosmanpaşa’daki bir aile hekimliği birimine kayıtlı 6-19 yaş arası çocukların verilerinden hareketle hazırlandı. Buna göre beş çocuktan biri düşük kilolu, dört çocuktan biriyse yüksek kilolu. Ayrıca toplamda %76,6’sına kansızlık tanısı konmuşken kız çocuklarında bu oran %85,2’ye çıkıyor (Ay Akdağ vd., 2021). Acil Çözüm: Okullarda Yemek Programı (OYP) Çocukların sağlıklı beslenmesini güvence altına almaya dair on yıllardır en temel uygulama okullarda yemek programları olarak öne çıkıyor. Dünyanın pek çok ülkesinde farklı ölçeklerde uygulanan programlarla merkezi yönetimler, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları ile iş birliği içerisinde çocuklara ücretsiz gıda hizmeti sunuyor. Çocukların günün neredeyse üçte birinin geçirdiği okullar, bu konuda ilk müdahale alanı olarak önümüzde duruyor. Okullarda yapılacak yemek programlarının faydalarını özetlemek gerekirse bunlar; 1. Çocukluk çağı obezitesinin ve ileriki yaşlarda kronik hastalık riskinin önlenmesi ve/veya azaltılması, 2. Beslenme ve sağlıklı alışkanlıkların öğretilmesi, 3. Düşük gelirli ailelerin çocukları için gıda istikrarsızlığıyla mücadele edilmesi, 4. Çocuklara ve ailelere yönelik eğitimsel, sosyal ve ekonomik faydaların desteklenmesi, 5. Çocuklara sosyal beceriler geliştirmeleri ve yerel gelenekleri incelemeleri için bir alan sağlanması ve 6. Ekolojik kaygılara yanıt verilmesi ve sürdürülebilirliğin hedeflenmesidir (Bruckmayer vd., 2021).