GIDA KRİZİNDE İLK KURTARILACAKLAR 3 timin yoğunlaştığı ve söz konusu krizler karşısında yüksek kırılganlığa sahip metropollerde kendini daha ağır hissettirdiği aşikâr. Türkiye nüfusunun beşte birine ev sahipliği yapan ve gayrisafi yurt içi hâsılanın yaklaşık üçte birini üreten İstanbul’a daha yakından bakış ve kente özgü veriler, ülkenin genelinde yaşanan sorunlara ve çözüm önerilerine daha yakından ışık tutmamıza imkân sağlıyor. İstanbulluların ve dolayısıyla Türkiye nüfusunun çok ciddi bir kısmının tecrübe ettiği gıda enflasyonunu daha iyi incelemek için Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Türkiye geneli verileri İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) 1995 baz yılı verileri ile karşılaştırılabilir.1 Bu doğrultuda TÜİK verilerine göre sadece son bir yıl içinde (Eylül 2021-Eylül 2022) Türkiye gıda enflasyonu %29’dan %90’a, İTO verilerine göre ise İstanbul gıda enflasyonu %20’den %113’e çıktı (Şekil 2). Şekil 2: Son iki yıldaki Türkiye ve İstanbul enflasyon oranları karşılaştırması (İTO, 2022; TÜİK, 2022b). İTO’nun 1968 baz yılı verileri, İstanbul’daki mevcut gıda enflasyonunun ne kadar istisnai olduğunu gösteriyor. Buna göre bugün yaklaşık son 25 yılın en yüksek (2001 krizinden dahi daha yüksek) enflasyonunu yaşayan İstanbul’da, 1979 yılından bugüne bakıldığında 1994-1995 ve 1997-1998 yılları arası hariç enflasyon ilk defa %100’ün üzerine çıkmış durumda (1980 yılının ilk aylarında % 95-100 arasında seyrettiğinin altı çizilmeli) (Şekil 3). 1 TÜİK, il bazında enflasyon oranları Nisan 2022’den bu yana açıklamamaktadır.