KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 yılda 1,8 milyon kişi artarak 38,7 milyon kişi olurken, ortalama kredi bakiyesi ise 59 bin TL düzeyinde gerçekleşti. Bankalar ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan bireysel krediler %83 oranında artarak 2.290 milyar TL oldu. Bireysel kredilerin en yüksek kalemleri ihtiyaç kredileri ve kredi kartlarından oluştu: Bireysel kredilerin %34’ünü ihtiyaç kredileri, %37’sini kredi kartları, (sonra sırasıyla) %20’sini konut kredileri, %6’sını kredili mevduat hesapları ve %4’ünü taşıt kredileri oluşturdu. Temmuz ayında 181 bin kişi ilk defa kredi kartı kullanırken 122 bin kişi de ilk defa tüketici kredisi kullandı. Yüksek enflasyon ve tüketim ürünlerinde sürekli hale gelen fiyat artışları ile baş edebilmek ve ödemeleri erteleyebilmek için kredi kartları ve ihtiyaç kredilerine yönelen kişi sayısı her geçen gün yükseliş göstermekte. Benzer biçimde, İstanbul Planlama Ajansı’nın Ağustos 2023 tarihli ‘Türkiye’de Banka ve Kredi Kartı Harcamaları’ araştırması72 da Türkiye’deki enflasyonun dolar bazında sürekli artış göstermesi dolayısıyla vatandaşın alışverişlerde kredi kartı harcamalarına daha fazla yöneldiğini, böylelikle Türkiye’de banka ve kredi kartı ile yapılan alışverişlerin geçtiğimiz yılın başından itibaren dolar bazında iki kattan fazla yükseldiğini ortaya koydu. Kart ile harcamalar içerisinde de taksitli harcamaların peşin/tek çekim harcamalara oranının son 9 yılın verilerine göre rekor kırdığı, taksitli harcamaların Mayıs ayında peşin/tek çekim harcamaların önüne geçtiği belirtildi. İlgili veriler, yüksek enflasyon nedeniyle ileriye dönük borçlanmanın sıradanlaştığını gösteriyor. BDDK’nın “Haftalık Bankacılık Sektörü Verileri”73 de bu sıradanlaşmayı gözler önüne seriyor. 22 Eylül tarihli verilere göre tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarına olan toplam borç 2 trilyon 378 milyar 85 milyon liraya ulaştı. Tüketici kredileri (konut, taşıt, ihtiyaç) toplam borcu 1 trilyon 440 milyar 488 milyon lirayı bulurken, bunun içindeki en çok payı 907 milyar 258 milyon lira ile ihtiyaç kredisi oluşturdu. 25 Ağustos’ta 889 milyar olan bireysel kredi kartlarındaki toplam borç Eylül ayında 937 milyar 597 milyon liraya çıktı. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) ‘Önemli Olan Riskler’74 araştırmasının gıda, barınma, enerji gibi temel ödemeleri karşılamaktan en çok endişe edenlerin Türk vatandaşları olduğunu ortaya koyması, bu yüksek borçlanmaların arka planını gözler önüne seriyor. Rapora göre, Türkiye’deki halkın %72’si borç ödeme maliyetlerinin her geçen gün daha da artacak olmasından ve gıda, barınma ve evlerde kullanılan enerji masraflarını karşılayamamaktan endişe ediyor ve Türkiye 27 ülke içinde ilk sırada yer alıyor. 72 73 74 İPA, Türkiye’de Banka ve Kredi Kartı Harcamaları, 24 Ağustos 2023. https://ipa.istanbul/yayinlarimiz/arastirma/arastirma-banka-ve-kredi-karti-harcamalari/ Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Haftalık Bankacılık Sektörü Verileri (Temel Gösterim), 22 Eylül 2023. http://www.bddk.org.tr/BultenHaftalik/https://ipa.istanbul/yayinlarimiz/arastirma/arastirma-banka-ve-kredi-karti-harcamalari/ OECD (2022), The OECD Risks That Matter Survey. https://www.oecd.org/social/risks-that-matter.html 18