KENT GÜNDEMİNE BAKIŞ / EKİM 2023 Tablo 2: Eğitim Kademesine Göre Okullaşmayan Yaklaşık Çocuk Sayısı, 2022-23 Kademe Türkiye İstanbul İlkokul 226.406 38.736 Ortaokul 283.113 50.569 Lise 347.543 14.672 Toplam 630.656 103.977 Kaynak: MEB 2022-2023 Örgün Eğitim İstatistikleri 28 İPA İstatistik Ofisinin 2022-2023 MEB Örgün Eğitim İstatistiklerinden faydalanarak hazırladığı okullaşmayan çocuk sayısı verilerine göre (Tablo 1), ülkemizde 2023 yılında 630 bin 656 çocuk eğitim dışında kalırken bu sayının 226 bin 406’sını ilkokul kademesi, 283 bin 113’ünü ortaokul kademesi ve 347 bin 543’ünü lise kademesindeki çocuklar oluşturdu. Önceki yıla göre artış gösteren bu rakamların 11 ili etkileyen 6 Şubat depremlerinden etkilendiği düşünülecek olsa da buna dair geçerli bir istatistiki veri henüz bulunmamaktadır. Bunların yanı sıra, 2021 yılında 1 milyon 452 bin 331 olan açık öğretimde okuyan öğrenci sayısı 2022 yılında halihazırda 1 milyon 738 bin 198’e yükselmişken; 20222023 eğitim öğretim yılında 608 bin kişi daha artarak 2 milyon 346 bin 654’e ulaşmıştır.29 Milli Eğitim Bakanlığı bu artış karşısında 2023-2024 eğitim-öğretim yılı başında önlemler almış, Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde30 yer verdiği “evde ve hastanede eğitim verilerek öğrenim görenler ile Bakanlıkça mazereti uygun görülenler veli ve öğrenci talebi doğrultusunda ilgili okulun mevzuatında belirtilen nakil ve geçiş şartlarını taşıması hâlinde nakil ve geçiş yapabilirler” maddesi ile açık liseye geçişleri zorlaştırmış olsa da ilgili veriler her geçen yıl daha fazla öğrencinin örgün eğitim dışına çıkmak zorunda kaldığına işaret etmekte. Buradan hareketle, 6 milyon 789 bin 681 ortaöğretim öğrencisinin 2 milyon 9 bin 489’inin (%29’u) eğitimini açıköğretim liselerinde devam ettirdiği düşünülürse, ortaöğretime kayıtlı her üç çocuktan birinin okula gitmeden ve öğretmenle doğrudan iletişim kurmadan eğitim aldığını söylemek pek de yanlış olmaz. Birçok eğitim izleme raporu, 4+4+4 sisteminde okullaşmanın ve/veya eğitimden kopuşun en yüksek olduğu aşamalardan birinin lise çağında, yani son 4 yılda olduğuna işaret etmekte. TÜİK’in 2019 yılı araştırması31 da 5-17 yaş aralığındaki 720 bin çocuğun çalışan olduğunu, çalışan çocukların %79,7’sini 15-17 yaş grubundaki çocukların oluşturduğunu ortaya koyarak okul terklerinin örgün eğitimin son kademesinde yoğunlaştığını göstermekte. Yine, 15-17 yaş grubundaki çocukların %16,4 olan işgücüne katılma oranının 2022 yılına32 ge28 29 30 31 32 İlkokul, ortaokul, lise eğitim kademesinde yer alan veriler Milli Eğitim İstatistikleri 2022/’23 dosyasında yer alan düzeltilmiş net okullaşma verilerine göre hazırlanmıştır. MEB, 2022-2023 Örgün Eğitim İstatistikleri, 29 Eylül 2023. http://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=508 MEB, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 8 Eylül 2023. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/09/20230908-2.htm TÜİK, Çocuk İşgücü Anketi Sonuçları, 31 Mart 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 TÜİK, İstatistiklerle Çocuk 2022, 18 Nisan 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2022-49674 9